تحلیل بعد کالبدی حس تعلق به مکان در خانه های سنتی و مجتمع های مسکونی امروزی

محمد دهقانی¹ زهرا غلامی² زکیه میرشکار³

چکیده :
حس تعلق به مکان یکی از مهمترین مؤلفه های پیوند عاطفی، ذهنی و رفتاری انسان با محیط زندگی است و در معماری مسکونی، نقش تعیین کننده ای در کیفیت سکونت، رضایتمندی ساکنان و تداوم رابطه انسان با خانه دارد. با تحوالت سریع شهرنشینی، گسترش آپارتمان نشینی و جایگزینی مجتمع های مسکونی جدید به جای خانه های سنتی، بسیاری از کیفیت های کالبدی مؤثر بر احساس تعلق، هویت و خاطره مندی سکونتگاه ها تضعیف شده اند. ازاین رو، پژوهش حاضر با هدف تحلیل بعد کالبدی حس تعلق به مکان در خانه های سنتی و مجتمع های مسکونی امروزی، به بررسی نقش عناصر فیزیکی و فضایی در شکل گیری یا کاهش تعلق ساکنان می پردازد .در این مطالعه ، خانه های سنتی و مجتمع های مسکونی جدید به عنوان دو الگوی متفاوت سکونت مورد مقایسه قرار می گیرند.یافته های پژوهش نشان می دهد که حس تعلق کالبدی در خانه های سنتی به طور معناداری قوی تر از مجتمع های مسکونی امروزی است . این برتری عمدتا ناشی از وجود عناصری همچون حیاط ، ایوان ، سردر ، نورگیری مناسب ، شکل و ابعاد متنوع در ها و پنجره ها ، تزئینات نما ، تزئینات فضای داخلی و کیفیت فضایی حیاط است . این عناصر نه تنها نیازهای عملکردی ساکنان را پاسخ میدهد ، بلکه با ایجاد خاطره ، هویت ، زیبایی ، خوانایی و امکان تعامل با طبیعت ، زمینه شکل گیری پیوند عاطفی میان انسان و مکان را فراهم می کنند.در مقابل ، مجتمع های مسکونی جدید اگر چه در برخی شاخص ها مانند روابط و چیدمان فضایی ، دسترسی از نشیمن به سایر فضاها و ارتباط دسترسی از خیابان به داخل بنا عملکرد بهتری نشان می دهند ، اما به دلیل کاهش تنوع کالبدی ، حذف یا تضعیف فضاهای نیمه باز ، کمرنگ شدن حیاط ، یکنواختی نماها و فقدان تزئینات هویت بخش ، در ایجاد حس تعلق پایدار با چالش مواجه اند . بنابراین ، میتوان نتیجه گرفت که بازخوانی اصول کالبدی خانه های سنتی و به کارگیری آگاهانه آنها در طراحی مجتمع های مسکونی معاصر ، میتواند نقش مهمی در ارتقای حس تعلق ساکنان داشته باشد . توجه به حیاط ، فضاهای نیمه باز ، نور طبیعی ، تزئینات متناسب ، مقیاس انسانی، تنوع فضایی و پیوند میان فضای درون و بیرون، از مهمترین راهکارهای تقویت تعلق کالبدی در مسکن امروزی به شمار می رود

کلمات کلیدی : حس تعلق به مکان بعد کالبدی هویت مکانی معماری خانه سنتی و مسکونی

---

زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : مهندسی معماری و توسعه پایدار
محل انتشار : چهارمین کنفرانس بین المللی پژوهش های کاربردی در مهندسی عمران، معماری و شهرسازی
آدرس وب سایت کنفرانس : icarcau.com
کد IOI مقاله : ABKD-ACAAZZ
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/ABKD-ACAAZZ
نمایش چکیده انگلیسی : https://isnac.ir/SA/ABKD-ACAAZZ

سایر مقالات ارائه دهنده

1. فناوری‌های نوین نورپردازی و ارتقای حس تعلق شهروندان
2. مروری بر توسعه شهری پایدار
3. مروری بر نقش طراحی کالبدی مجتمع های مسکونی بر احساس امنیت اجتماعی ساکنان با تأکید بر نظریه های CPTED و فضای قابل دفاع
4. حس تعلق دانشجویان معماری به رشته و دانشکده معماری
5. ارزیابی سرمایه اجتماعی، تعاملات همسایگی و امنیت اجتماعی در مجتمع‌های مسکونی (با تأکید بر مطالعات 2015–2025)
6. بررسی مؤلفه‌های معماری مینیمال در طراحی شهرک‌های مسکونی متناسب با اقلیم گرم و خشک
7. مروری بر اصول و مولفه های معماری دیکانستراکشن در معماری معاصر ایران و غرب
8. تحلیل بعد کالبدی حس تعلق به مکان در خانه های سنتی و مجتمع های مسکونی امروزی
9. مروری برتحول راهکارهای کالبدی از معماری بومی تا فناوری‌های نوین در بهینه‌سازی عملکرد انرژی در اقلیم گرم و خشک
10. مروری بر اصول معماری ارگانیک در طراحی مسکن های بومی متناسب با اقلیم گرم و خشک

سایر مقالات محل انتشار

1. بررسی نقش ظرفیت اکولوژیکی شهری در تحقق عدالت فضایی و محیط‌زیستی
2. الومینیوم اکسید ونقش ان بر پخت کلینکر
3. Adaptive Integrated Land Management Framework (AILMF): A Data-Driven Model for Optimizing Land Uses in Iran s Arid and Semi-Arid Regions
4. An insight into the Iranian garden design (A Nexus of Social Interaction, Cultural Exchange)
5. تحلیل راهبردهای طراحی فضاهای سبز پایدار در پارک‌های حاشیه شهری و نقش مدیریت شهرداری در تحقق پایداری زیست‌محیطی
6. بررسی اهمیت ادراک بصری در کالبد شهری با رویکرد معماری پایدار
7. بررسی نقش فناوری نانو و مدل سازی اطلاعات ساختمان در مدیریت تدارکات در پروژه‌های ساخت و ساز برای دستیابی به اهداف توسعه پایدار
8. بررسی رویکردهای نوین در طراحی ساختمان های موقت پایدار برای مناطق پس از جنگ در استان قم.
9. بستر سازی مناسب در طراحی فضاهای کودک محور برای ارتقا خلاقیت
10. بررسی میزان صرفه جویی زمانی ناشی از کاربرد فناوری پیش ساختگی در ساختمان سازی
11. تدوين مولفه هاى كالبدى در ارتقاى سرزندگى محيطى در فضاهاى باز و بسته (مطالعه موردى: مجتمع هاى تجارى-تفريحى)
12. مدیریت دمایی و کنترل ترک خوردگی بتن حجیم در سازه‌های هیدرولیکی؛ مطالعه موردی پروژه جمع آوری آب‌های سطحی و کنترل سیلاب معدن مس سونگون
13. Zero-Carbon Architecture Strategies: Vernacular Insights in Iranian Hot Arid Climate
14. بهینه‌سازی چندهدفه سایه‌بان‌های پنجره با رویکرد تقابل نور روز و مصرف انرژی در اقلیم گرم و خشک (مطالعه موردی: ساختمان‌های اداری اصفهان)
15. بررسی نقش اصول بیوفیلیک در طراحی مدارس ابتدایی با هدف ارتقای خلاقیت کودکان