توزیع مسئولیت مدنی میان طراح، عرضه کننده و بهره بردار سامانه های هوش مصنوعی

فاطمه اکبری¹ محمد الهی²

چکیده :
گسترش روزافزون هوش مصنوعی و نفوذ آن در حوزه‌های پزشکی، مالی، تجاری، صنعتی و خدماتی، در کنار مزایای گسترده، چالش‌های تازه‌ای در زمینه مسئولیت مدنی ایجاد کرده است. پیچیدگی الگوریتم‌ها، استقلال نسبی سامانه‌های هوشمند، قابلیت یادگیری و تغییر رفتار، تعدد بازیگران دخیل در چرخه حیات فناوری و دشواری شناسایی علت مستقیم زیان، سبب شده است که قواعد سنتی مسئولیت مدنی در برخی موارد با محدودیت مواجه شوند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل مسئولیت مدنی ناشی از طراحی، تولید و عرضه هوش مصنوعی و تعیین مبانی مناسب برای انتساب خسارت به بازیگران مختلف این حوزه انجام شده است. روش پژوهش توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر بررسی قواعد عمومی مسئولیت مدنی و ویژگی‌های خاص سامانه‌های هوش مصنوعی است. یافته‌ها نشان می‌دهد که مسئولیت طراح می‌تواند در مواردی مانند انتخاب معماری نامناسب، استفاده از الگوریتم غیرایمن، فقدان سازوکارهای کنترلی و پیش‌بینی‌نکردن خطرهای قابل انتظار تحقق یابد. مسئولیت تولیدکننده نیز می‌تواند ناشی از استفاده از داده‌های نامعتبر یا جانبدارانه، آزمون ناکافی، ضعف امنیت سایبری، خطا در پیاده‌سازی یا کوتاهی در به‌روزرسانی و کنترل کیفیت باشد. در مرحله عرضه، عدم ارائه اطلاعات کافی، هشدار ناقص، تبلیغات گمراه‌کننده، عرضه سامانه برای کاربرد نامتناسب و قصور در نظارت پس از عرضه می‌تواند مبنای مسئولیت قرار گیرد. نتایج همچنین نشان می‌دهد که در سامانه‌های هوش مصنوعی پرخطر، اتکای صرف بر مسئولیت مبتنی بر تقصیر ممکن است برای حمایت از زیان‌دیدگان کافی نباشد. بنابراین، استفاده از رویکردی مبتنی بر سطح خطر، تسهیل بار اثبات، مسئولیت مبتنی بر خطر و بیمه اجباری در برخی کاربردها ضروری به نظر می‌رسد. تدوین چارچوبی ویژه برای توزیع مسئولیت میان طراح، تولیدکننده، عرضه‌کننده و کاربر می‌تواند ضمن حمایت از زیان‌دیدگان، زمینه توسعه مسئولانه هوش مصنوعی را نیز فراهم سازد.

کلمات کلیدی : هوش مصنوعی مسئولیت مدنی رابطه سببیت حقوق تطبیقی حقوق ایران اتحادیه اروپا

---

زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : فقه و حقوق (کلیه گرایش ها)
محل انتشار : کنفرانس ملی مدیریت، تجاری سازی، اقتصاد دانش بنیان و سرمایه گذاری برای تولید
آدرس وب سایت کنفرانس : impeb.ir
کد IOI مقاله : AAHC-ACAAHZ
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/AAHC-ACAAHZ

سایر مقالات ارائه دهنده

1. مسئولیت مدنی و کیفری مدیران شرکت‌ها در عصر دیجیتال با تأکید بر تحولات حقوق تجارت
2. چالش‌های اجرای قراردادهای تجاری بین‌المللی در شرایط تحریم‌های اقتصادی
3. بررسی تطبیقی نظام مالکیت اموال زوجین وآثار مالی طلاق در حقوق ایران و جمهوری آذربایجان
4. توزیع مسئولیت مدنی میان طراح، عرضه کننده و بهره بردار سامانه های هوش مصنوعی
5. آثار حقوقی تعهد به افشای عیب در معاملات اموال غیر منقول و نسبت آن با خیار عیب و تدلیس در حقوق ایران
6. حمایت حقوقی از مصرف‌کننده در قراردادهای الکترونیکی در حقوق ایران؛ چالش‌ها و راهکارها
7. مسئولیت مدنی ناشی از نقض تعهدات قراردادی در حقوق ایران؛ مبانی، شرایط و آثار حقوقی
8. حق مالکیت خصوصی و محدودیت‌های قانونی آن در حقوق ایران

سایر مقالات محل انتشار

1. قراردادهای انتقال داده و مالکیت داده در شرکت‌های دانش‌بنیان- تحلیل حقوق خصوصی تطبیقی میان حقوق ایران و اتحادیه اروپا
2. بررسي تاثير هوش هيجاني مديران با انگيزش كاركنان، وفاداري سازماني و كاهش ترك شغل (‌مطالعه‌موردي: شركت مهندسين مشاور تهران بوستن)
3. تقویت مزیت رقابتی پایدار سبز از طریق یادگیری سازمانی و بازاریابی سبز
4. دیجیتال‌سازی زنجیره ارزش صادرات با رویکرد اقتصاد سبز: گذر از بازاریابی سنتی به دیپلماسی تجاری هوشمند
5. تحلیل تأثیر استراتژی‌های بازاریابی چندفرهنگی بر رشد سهم بازار شرکت‌های چندملیتی در بستر تجارت بین‌الملل
6. سنجش متغیر های موثر بر هوش مصنوعی در شرکت های تجاری و بازرگانی
7. تاثیر نوآوری و خلاقیت استراتژیک در کسب و کارهای نوظهور
8. نقش فناوری های دیجیتال و هوش مصنوعی در بهبود فرایند کنترل استراتژیک و تحلیل داده های مدیریتی
9. ارتقای شفافیت و اعتماد عمومی به مثابه پیشران توسعه پایدار: مطالعه راهبردی بنیاد شهید و امور ایثارگران
10. مسئولیت کیفری ناشی از استفاده غیرمجاز از هوش مصنوعی مولد
11. نقش روابط عمومی مبتنی بر افکارسنجی در ارتقای مدیریت آموزش سازمانی
12. بررسی و تحلیل مدل‌های کسب‌وکار در صنعت هنر و فرهنگ
13. یکپارچه‌سازی اینترنت اشیاء و هوش مصنوعی مولد برای مدیریت منابع انسانی هوشمند در حوزه سلامت: آینده‌پژوهی در کلینیک‌های دندانپزشکی دیجیتال
14. شناسایی و اولویت‌بندی عوامل تأخیر در ترخیص کالاهای فاسدشدنی در گمرک با استفاده از روش AHP و راهکارهای بهبود آن‌ها (مطالعه موردی گمرک میرجاوه)
15. بررسی دیدگاه معلمان درباره موانع اجرای برنامه‌ درسی تمام‌ساحتی