پیام رسان بله
جستجو
مقایسه نظام دیوان‌سالاری ساسانی و دیوان‌سالاری دوره سلجوقی
سیدمحمدصادق مهدوی1
چکیده :
نظام دیوان‌سالاری ایرانی که ریشه در سنن مدیریتی ایران باستان دارد، یکی از تأثیرگذارترین الگوهای حکمرانی در تاریخ تمدن بشری محسوب می‌شود. این مقاله به مقایسه تطبیقی ساختار، کارکردها و تحولات نظام دیوان‌سالاری در دو دوره مهم تاریخی ایران یعنی عصر ساسانی (۲۲۴-۶۵۱ میلادی) و دوره سلجوقی (۱۰۴۰-۱۱۹۴ میلادی) می‌پردازد. پرسش اصلی پژوهش این است که نظام دیوان‌سالاری سلجوقی تا چه میزان از سنت‌های اداری ساسانی تأثیر پذیرفته و چه نوآوری‌هایی در ساختار و کارکردهای آن نسبت به نظام ساسانی ایجاد شده است؟ این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی و با استفاده از منابع دست اول تاریخی و مطالعات جدید انجام شده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که سلجوقیان با واسطه‌گری نظام اداری عباسیان و غزنویان، بسیاری از اصول و ساختارهای دیوان‌سالاری ساسانی را اقتباس کردند. با این حال، تفاوت‌های اساسی در ساختار قدرت (نظام ایالتی در برابر نظام ولایتی)، نقش وزارت، دیوان‌های تخصصی، شیوه انتصاب کارگزاران، و رابطه میان دیوان‌سالاران با حاکمان نظامی قبیله‌ای، تمایزات مهمی را میان این دو نظام آشکار می‌سازد. مهم‌ترین نوآوری‌های سلجوقیان شامل نهادینه‌سازی نظام وزارت با اختیارات گسترده، ایجاد دیوان‌های تخصصی مستقل و تلفیق سنت‌های ایرانی با ساختارهای حکمرانی ترکی اسلامی بود. نتیجه تحقیق نشان می‌دهد که دیوان‌سالاری سلجوقی در عین وفاداری به اصول بنیادین دیوان‌سالاری ساسانی، تحولی اساسی در جهت تمرکز زدایی از قدرت دیوانی و واگذاری اختیارات بیشتر به وزیر و دیوان‌های تخصصی ایجاد کرد.
کلمات کلیدی : نظام دیوان‌سالاری ساسانی نظام دیوان‌سالاری سلجوقی وزارت دیوان اشراف تاریخ اداری ایران نظام دیوان حکمرانی تطبیقی
زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : علوم انسانی
محل انتشار : سومین همایش بین المللی پژوهش های نوین در مدیریت، حقوق، علوم انسانی و کارآفرینی
آدرس وب سایت کنفرانس : icmlhe.ir
کد IOI مقاله : ABFK-ABFECG
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/ABFK-ABFECG
نمایش چکیده انگلیسی
: https://isnac.ir/SA/ABFK-ABFECG
سایر مقالات محل انتشار
- عزل ولی قهری در فقه تسنن و حقوق ایران
- طراحی برنامه درسی دیپلماسی فرهنگی: رویکردی میان‌رشته‌ای و آینده‌نگر
- استراتژی‌های تحول دیجیتال در سازمان‌های دانش‌بنیان: یکپارچه‌سازی هوش مصنوعی مولد و اتوماسیون فرآیندها برای افزایش بهره‌وری و نوآوری
- تحول دیجیتال در مدیریت انرژی بنادر: کاربرد اینترنت اشیا (IoT) و داده‌های بزرگ (Big Data) در لجستیک انرژی
- بازتعریف نقش مدیر رسانه در عصر اخبار جعلی: چارچوبی سیستمی برای مدیریت بحران اطلاعات
- بررسی دعاوی طاری در محاکم کیفری
- جایگاه صدور قرار اناطه در دعاوی ورشکستگی به تقلب در محاکم کیفری
- بررسی تأثیر فرهنگ سازمانی بر اثربخشی مدیریت شهری (مورد مطالعه: شهرداری ساری)
- نقش سرمایه اجتماعی در تحقق استراتژی توسعه سرمایه انسانی شهرداری ساری
- بررسی راهکارهای تأمین منابع مالی پایدار در شهرداری‌ها. مطالعه موردی: شهرداری ساری
- بررسی نقادانه نظریات طراحی صنعتی و ارایه مدل تلفیقی طراح-محور جهت تبیین جایگاه طراح در فرآیند طراحی
- مقایسه نظام دیوان‌سالاری ساسانی و دیوان‌سالاری دوره سلجوقی
- تاثیر قابلیت های اینترنتی و حسگری بازار بر توسعه خدمات جدید با توجه به نقش میانجی قابلیت نوآوری (مورد مطالعه: بانک سامان)
- مروری سریع بر تاریخچه و اهمیت پدیدارشناسی
- Digital Media Strategy in the 21st Century and Beyond, Forecasting to 2100