استانداردسازی زبانی و قدرت فرهنگی در گفتمان ویراستاری فارسی؛ تحلیلی انتقادی با رویکرد کتابخانه‌ای (بر اساس مدل سه‌سطحی نورمن فِرکلاف )

اکرم مبارکی¹

چکیده :
این پژوهش با رویکرد تحلیل گفتمان انتقادی بر اساس مدل سه‌سطحی نورمن فِرکلاف به بررسی سازوکارهای زبانی و فرهنگی در گفتمان ویراستاری فارسی می‌پردازد. هدف، تبیین نحوه بازنمایی مفاهیمی چون «درست‌نویسی»، «زبان معیار» و «فرهنگ رسمی» در منابع آموزشی و نظری ویراستاری است و این‌که چگونه این مفاهیم، روابط قدرت و مرزهای فرهنگی را بازتولید می‌کنند. هدف از این پژوهش: تبیین رابطه میان ویراستاری و بازتولید قدرت فرهنگی در ایران و تحلیل نحوه بازنمایی مفاهیم «درست‌نویسی» و «زبان معیار» در متون آموزشی ویراستاری و شناسایی ارزش‌ها و ایدئولوژی‌های زبانی نهفته در گفتمان ویراستاری است. پژوهش حاضر به شیوه توصیفی تحلیلی (کتابخانه ای) تهیه شده و سعی دارد به چهار پرسش زیر پاسخ دهد: 1. گفتمان ویراستاری فارسی چگونه مفاهیم زبان معیار و درست‌نویسی را بازنمایی می‌کند؟ 2. چه ارزش‌ها و ایدئولوژی‌های فرهنگی در پسِ این بازنمایی‌ها قرار دارد؟ 3. در منابع ویراستاری، چه تقابل‌های معنایی و ارزشی (درست/نادرست، رسمی/عامیانه...) بازتولید می‌شود؟ 4. ویراستار چگونه به‌عنوان کنشگر فرهنگی در تولید معنا و قدرت ایفای نقش می‌کند؟ به منظور پاسخ به این پرسش ها؛ داده‌های پژوهش از طریق جمع‌آوری و بررسی متون آموزشی و شیوه‌نامه‌های ویراستاری فارسی گردآوری شده و با رویکرد تحلیل گفتمان انتقادی (Critical Discourse Analysis) و چارچوب نظری نورمن فرکلاف مورد تحلیل قرار گرفته‌اند. در این تحلیل، سه سطح پیشنهادی فرکلاف—سطح متن (Text)، سطح گفتمانی-عملی (Discursive Practice) و سطح کنش اجتماعی (Social Practice)—برای شناسایی نحوه بازنمایی مفاهیم زبانی و فرهنگی، ارزیابی ارزش‌ها و ایدئولوژی‌ها و بررسی نقش ویراستار به‌عنوان کنشگر فرهنگی به‌کار گرفته شده‌اند. نتایج پیش‌بینی‌شده نشان می‌دهد؛ که ویراستاری نه تنها به اصلاح خطاهای زبانی محدود نمی‌شود، بلکه از طریق تأکید بر درست‌نویسی و زبان معیار، نقش مهمی در بازتولید ارزش‌ها و هژمونی فرهنگی رسمی ایفا می‌کند. این بازنمایی‌ها، سرمایه زبانی و فرهنگی را به مخاطبان منتقل می‌کند و نشان می‌دهد که ویراستار به عنوان یک عامل فعال، در شکل‌دهی به هنجارهای زبانی و فرهنگی و تثبیت مرزهای معنایی و ارزشی جامعه نقش دارد. چنین تحلیلی، علاوه بر تبیین سازوکارهای زبانی-فرهنگی در گفتمان ویراستاری، می‌تواند راهنمایی برای تربیت ویراستارانی آگاه به ابعاد فرهنگی و اجتماعی کارشان باشد و اهمیت تحلیل انتقادی منابع آموزشی و شیوه‌نامه‌ها در فهم روابط قدرت و ایدئولوژی‌های نهفته در زبان را برجسته می‌سازد. این پژوهش می‌کوشد تا از رهگذر نگاهی انتقادی، جایگاه ویراستار را به‌عنوان کنشگر فرهنگی بازخوانی کند.

کلمات کلیدی : تحلیل گفتمان انتقادی زبان معیار قدرت فرهنگی ایدئولوژی زبانی مدل سه‌سطحی فرکلاف

---

زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : علوم انسانی
محل انتشار : ششمین کنفرانس بین المللی تحقیقات پیشرفته در مدیریت و علوم انسانی مونیخ، آلمان
آدرس وب سایت کنفرانس : huconf.com
کد IOI مقاله : ABDE-ABAHFG
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/ABDE-ABAHFG
نمایش چکیده انگلیسی : https://isnac.ir/SA/ABDE-ABAHFG

سایر مقالات ارائه دهنده

1. استانداردسازی زبانی و قدرت فرهنگی در گفتمان ویراستاری فارسی؛ تحلیلی انتقادی با رویکرد کتابخانه‌ای (بر اساس مدل سه‌سطحی نورمن فِرکلاف )
2. استانداردسازی زبانی و قدرت فرهنگی در گفتمان ویراستاری فارسی؛ تحلیلی انتقادی با رویکرد کتابخانه‌ای (بر اساس مدل سه‌سطحی نورمن فِرکلاف )
3. بررسی واژه های مصوب فرهنگستان در حوزه ی زبان شناسی بر پایه ی انگاره ی لایه ای کیپارسکی (ترتیب و تعامل وندهای اشتقاقی و ارائه ی الگوی تبیینی)

سایر مقالات محل انتشار

1. Financial management in the era of smart banking
2. مروری بر عوامل موثر بر خطاهای انسانی در مشاغل پرخطر (مورد مطالعه: پرسنل آتشنشانی سازمان آتشنشانی یزد)
3. استانداردسازی زبانی و قدرت فرهنگی در گفتمان ویراستاری فارسی؛ تحلیلی انتقادی با رویکرد کتابخانه‌ای (بر اساس مدل سه‌سطحی نورمن فِرکلاف )
4. پیامدهای رفتاری حاکمیت دیجیتال در سازمان‌ها: نقش اعتماد فناورانه و پیچیدگی ادراک‌شده
5. پیش بینی تاب‌آوری اقتصادی و فروش محصولات نوآورانه در شرایط بحران‌های کلان ایران با رویکرد مدل‌های یادگیری ماشین در سه سناریو(مورد مطالعه:شرکت کروم نیکل )
6. شخصی‌سازی فوق‌مقیاس (Hyper-Personalization) در صنعت بانکداری و خدمات مالی با بهره‌گیری از هوش مصنوعی مولد: تحلیل اثر بر تجربه مشتری و نرخ تبدیل
7. عوامل اجتماعی و فرهنگی موثر بر حمایت مالی شهرداری تبریز از ورزش شهر تبریز
8. تبیین سازوکارهای فرصت‌آفرینی پلتفرم‌های دیجیتال برای نسل Z در ایران
9. اهمیت برنامه ریزی استراتژیک برای مدیران عالی و نقش آن ها در تدوین و اجرای برنامه عملیاتی
10. فرهنگ گزارش دهی بدون ترس؛ رویکردی نوین در مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی
11. ریاضیات و اخلاق مبتنی بر تاریخ و نقش گفتگو در پژوهشهای دکتری
12. حکمرانی خوب شهری و ارزیابی عملکرد مدیریت شهری و ارتباط آن با کیفیت زندگی شهری و سرمایه اجتماعی
13. نقش نظارت و هدایت دستگاه های نظارتی در مدیریت پایدار منابع حیاتی;بررسی چالش های ناترازی آب وانرژی
14. تبیین نظام مدیریت و نظارت ترکیبی در سیره امام علی(ع)
15. بررسی تاثیر فناوری های نوین(هوش مصنوعی،کلان داده) بر تحولKMS