واکاوی شاخصه نور در کالبد معماری و اثربخشی آن در انتقال معنویت در انسان (نمونه موردی: مساجد دوران ایلخانی و صفوی)

سید کمال هاشمی¹ صالحه چرتاب محمدی²

چکیده :
مساجد به عنوان مهمترین بناهای معماری اسلامی شناخته شده اند. از آنجایی که اهمیت نور و بهره گیری از آن در معماری اسلامی و شکل دهی به فضاهای داخلی، از جایگاه ویژه ای برخوردار بوده است با ظهور اسلام بر اهمیت و بهره گیری از نور در بناها، بخصوص در مساجد، افزوده شد . همچنین حس معنویت در بناهای معماری گذشته، ازجمله مساجد، اولویت معماران و سازندگان آن دوران بود و با به کار گیری هوشمندانه از مولفه ی نور (بخصوص نور طبیعی)، این فضا هارا سرشار از حس معنویت و تجلی الهی قرار داده بودند. متاسفانه در مساجد دوره جدید خلق چنین مساجدی با حس معنویت و استفاده از نور طبیعی و بهره گیری از آن تنزل یافته و ازاهمیت نقش نور در القای حس معنویت غفلت شده است. ازاین رو مرور این امر مهم در معماری امروز اهمیت ویژه ای دارد. پژوهش حاضر با استفاده از روش تحقیق توصیفی- تحلیلی و با مطالعه مولفه ی نور در معماری دو دوره ایلخانی و صفوی و همچنین بررسی نقشه ها، اسناد و مدارک مربوط به مساجد دو دوره مذکور و تحلیل و مقایسه آن ها انجام شده است. نتایج حاصل از این تحقیق کمک خواهد کرد که نقش این عنصر مهم در طراحی های امروزی بیشتر مورد توجه قرار گیرد.

کلمات کلیدی : نور معماری مسجد صفویه ایلخانی

---

زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : مهندسی معماری ( کلیه گرایش ها)
محل انتشار : دومین کنفرانس بین المللی معماری، عمران،شهرسازی،محیط زیست و افق های هنر اسلامی در بیانیه گام دوم انقلاب
آدرس وب سایت کنفرانس : 2icacu.ir
کد IOI مقاله : XECZ-GHAKF
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/XECZ-GHAKF

سایر مقالات ارائه دهنده

1. بررسی مزایای زیست محیطی بازسازی بناها نسبت به نوسازی آنها در شهر تبریز
2. مدیریت آب های سطحی شهر تبریز با تولید آسفالت و بتن متخلخل از نخاله های ساختمانی و مکانی یابی محل دفع آنها
3. بهینه سازی مسیر خودروهای امدادی کلانشهر تبریز با الگوی گیری از کلونی مورچه ها
4. مطالعه موردی زهکش سد سهند با استفاده از نرم افزار (Geo studio)
5. (طراحي روش هاي نوين در جهت کاهش هزينه و افزايش بهره وري در سيستم انتقال آب و فاضلاب در مناطق سردسير(مطلالعه موردي کلانشهر تبريز))
6. بررسی زهکش سد آمند(آمند2-مسیل آمند) با استفاده از نرم افزار (SEEP/W)
7. بهینه سازی سیستم آب و فاضلاب کلانشهرها در راستای انرژی سبز
8. طراحی سیستم سنجش دیجیتالی چگالی بتن تازه اجرا شده ٬ (کنترل کیفی ویبراسیون))
9. بررسی تراکم بتن ویبراسیون شده در کاهش ترک خوردگی و آب انداختگی
10. بررسی مزایای بتن فوق سبک CLW در سازه های بتنی در مناطق زلزله خیز(مطالعه موردی کلانشهر تبریز)
11. نقش مردم در مدیریت شهری از دیدگاه مشارکت در شهرسازی ،مطالعه موردی کلانشهر تبریز
12. تحلیل الگوی مناسب جهت بهبود مدیریت شهری و چالش هاي سازمان شهرداري ،مطالعه موردی کلانشهر تبریز
13. تحلیل میزان یکسانی مدیریت شهری با معیارهای حکمرانی ایده آل ،مطالعه موردی کلانشهر تبریز
14. تاثیر تقسیمات درون شهری بر مدیریت شهری هماهنگ ،مطالعه موردی کلانشهر تبریز
15. ارزیابی پدافند غیر عامل در مدیریت بحران و تاثیر آن بر توسعه شهری

سایر مقالات محل انتشار

1. سرزندگی مکان‌های تاریخی در جذب گردشگر
2. باززنده‌سازی حریم سایت قلعه مزایجان شهرستان زرین‌دشت با تاکید بر سرزندگی مکان‌های تاریخی در جذب گردشگر
3. مدل سازی پیش‌بینی فشار بیش از حد هوا ناشی از انفجار در پروژه های عمرانی با استفاده از روش های هوش مصنوعی محاسباتی
4. بررسی زهکش سد آمند(آمند2-مسیل آمند) با استفاده از نرم افزار (SEEP/W)
5. بررسی الگوی تولید ایمن و پاک تر با رویکرد سه مولفه آموزش HSE- بهبود مهندسی تجهیزات-مدیریت منابع درصنایع غذایی
6. تاثیر گرافیک محیطی فضای شهری بر فرهنگ و هویت افراد
7. بررسی اثرات گرافیک محیطی فرودگاه امام خمینی(ره) بر آرامش روانی مسافران
8. تحلیل الگوهای فرمی بناها باتوجه به شرایط اقلیمی و نقش آنها در بهینه سازی مصرف انرژی
9. بررسی ابعاد سلامتی نور روز دریافتی از پنجره جهت افزایش سلامت ساکنین در فضاهای مسکونی
10. بررسی عوامل موثر بر نور روز دریافتی در فضاهای مسکونی و تاثیر آنها بر سلامتی ساکنین از طریق طراحی معماری
11. تأثیر معیارهای محیط کالبدی بر رشد صفات خلاقیت (نگاهی بر تحقیقات انجام‌شده در حوزه معماری)
12. تبیین ارکان زیبایی شناختیِ تحلیل آثار موسیقی سنتی ایران بر اساس مفاهیم فلسفی و عرفانی حکمت اشراق سهروردی
13. ارزيابي كاربرد معماري ديجيتال در فرآيند طراحي
14. بررسی تاثیر عناصر بصری فضاهای شهری بر ارتقاء سرزندگی در پیاده راه ها نمونه موردی : پیاده راه چمران شیراز
15. بررسی اثرات توسعه درون زا در بافت های فرسوده شهری با رويکرد رشد هوشمند