بررسی تأثیر طراحی و منظر شهری و نقش معماری در تقویت هویت شهری و تأثیر آن بر رفتار و اخلاق شهروندان؛ مطالعه موردی محور خیابان امام خمینی تبریز (حدفاصل میدان ساعت تا فلکه دانشگاه)

کوکب دهقان شیروانه ده¹

چکیده :
چکیده : شهر به‌عنوان بستری برای شکل‌گیری روابط اجتماعی، فرهنگی و رفتاری، تنها مجموعه‌ای از عناصر کالبدی و عملکردی نیست، بلکه محیطی ادراکی و اجتماعی است که کیفیت آن می‌تواند بر نگرش، احساس، هویت و رفتار شهروندان تأثیرگذار باشد. طراحی شهری، منظر شهری و معماری از مهم‌ترین عوامل شکل‌دهنده کیفیت محیط و تصویر ذهنی شهروندان از مکان محسوب می‌شوند و می‌توانند از طریق تقویت خوانایی، زیبایی، انسجام بصری، حس تعلق و هویت مکانی، زمینه‌ساز شکل‌گیری رفتارهای مطلوب اجتماعی شوند. در این میان، محورهای تاریخی و مهم شهری به دلیل برخورداری از ارزش‌های کالبدی، تاریخی و فرهنگی، نقش ویژه‌ای در شکل‌گیری هویت شهری دارند. پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر طراحی و منظر شهری و نقش معماری در تقویت هویت شهری و تأثیر آن بر رفتار و اخلاق شهروندان انجام می‌شود و محور خیابان امام خمینی تبریز، حدفاصل میدان ساعت تا فلکه دانشگاه، به‌عنوان محدوده مورد مطالعه انتخاب شده است. هویت شهری یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های کیفیت محیط و شکل‌دهنده رابطه میان شهروند و فضای شهری است. با این حال، گسترش الگوهای یکسان معماری، تقلید از الگوهای غیر بومی و بی‌توجهی به ویژگی‌های اقلیمی، تاریخی و فرهنگی مکان می‌تواند موجب تضعیف هویت شهری شود. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش معماری در شکل‌گیری، تداوم و تقویت هویت شهری انجام شده است. روش تحقیق توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه‌ای است. در این پژوهش، مؤلفه‌هایی همچون ویژگی‌های کالبدی، معماری بومی، فرهنگ، تاریخ، خاطره جمعی، خوانایی، حس تعلق، سیمای شهری و تعامل اجتماعی مورد بررسی قرار گرفته‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که هویت شهری حاصل تعامل میان عوامل کالبدی، اجتماعی، فرهنگی، تاریخی و طبیعی است و معماری زمانی می‌تواند در ایجاد هویت مؤثر باشد که ضمن پاسخ‌گویی به نیازهای معاصر، با زمینه تاریخی، فرهنگی و اقلیمی شهر ارتباط برقرار کند. بر این اساس، توجه به معماری بومی، استفاده آگاهانه از عناصر تاریخی، تناسب با مقیاس انسانی، تقویت فضاهای جمعی و مشارکت شهروندان می‌تواند به ارتقای هویت شهری کمک کند. امروزه، خیابان های شهری به دلیل وجود کاربری های مختلف، از تأثیرگذارترین عنصر شهری در زندگی روزمرة شهروندان محسوب می شوند، اما متأسفانه بی توجهی به ابعاد اجتماعی در طراحی شهری، آثار نامطلوبی بر الگوهای رفتاری شهروندان در خیابان ها داشته است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی ـ تحلیلی و پیمایشی است. داده‌های مورد نیاز از طریق مطالعات کتابخانه‌ای، مشاهده میدانی و پرسشنامه محقق‌ساخته گردآوری خواهد شد. در این پژوهش، مؤلفه‌هایی همچون کیفیت منظر شهری، معماری و نمای ساختمان‌ها، خوانایی، انسجام بصری، عناصر تاریخی، مبلمان شهری، کیفیت فضاهای پیاده، هویت شهری و حس تعلق به مکان بررسی می‌شوند و ارتباط آنها با رفتار و اخلاق شهروندی مورد ارزیابی قرار خواهد گرفت. انتظار می‌رود نتایج پژوهش نشان دهد که ارتقای کیفیت طراحی شهری و معماری، در صورت هماهنگی با ویژگی‌های تاریخی و فرهنگی مکان، می‌تواند به تقویت هویت شهری و حس تعلق شهروندان منجر شده و در نهایت زمینه را برای افزایش تعاملات اجتماعی، مسئولیت‌پذیری، رعایت حقوق دیگران و رفتارهای مطلوب شهروندی فراهم کند.

کلمات کلیدی : واژگان کلیدی طراحی شهری منظر شهری معماری بومی هویت شهری حس تعلق به مکان رفتار شهروندی خیابان امام خمینی تبریز

---

زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : یازدهمین کنفرانس پژوهش در علوم و مهندسی / محور ویژه بانکوک
محل انتشار : یازدهمین کنفرانس بین المللی پژوهش در علوم و مهندسی و هشتمین کنگره بین المللی عمران، معماری و شهرسازی آسیا
آدرس وب سایت کنفرانس : 11icrsie.ir
کد IOI مقاله : ABGG-ACABAB
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/ABGG-ACABAB
نمایش چکیده انگلیسی : https://isnac.ir/SA/ABGG-ACABAB

سایر مقالات ارائه دهنده

1. نقش انرژیهای نو در معماری ساختمانهای پایدار با رویکرد کاهش مصرف انرژی
2. تاثیر اقلیم بر معماری پایدار و معماری بومی , مطالعه موردی باغ ائل گولی تبریز
3. تاثیر اقلیم بر معماری پایدار و معماری بومی , مطالعه موردی باغ ائل گولی تبریز
4. بررسی رابطه معماری منظر، بوم‌شناسی و زیبایی‌شناسی در معماری
5. بررسی تأثیر طراحی و منظر شهری و نقش معماری در تقویت هویت شهری و تأثیر آن بر رفتار و اخلاق شهروندان؛ مطالعه موردی محور خیابان امام خمینی تبریز (حدفاصل میدان ساعت تا فلکه دانشگاه)

سایر مقالات محل انتشار

1. بررسی علل گوشه‌گیری دانش‌آموزان در برنامه صبحگاهی و ارائه راهکارهای مناسب جهت بر طرف کردن آن
2. توسعه مدل ریاضی یکپارچه زمان‌بندی چندپروژه‌ای تحت محدودیت منابع تجدیدپذیر و مصرفی در صنایع پروژه‌محور (مطالعه موردی: صنعت پتروشیمی)
3. The Urban-Agriculture Nexus: Environmental Challenges and Sustainable Prospects in the Bangkok Metropolitan Region
4. نقش سرمایه اجتماعی و مشارکت‌های مردمی در ارتقای تاب آوری و پاسخگویی نظام مدیریت بحران طبیعی در ایران
5. الگوی طراحی مجتمع فرهنگی-آموزشی کودکان با رویکرد طبیعت‌محور به‌منظور ارتقاء تاب‌آوری کودکان
6. طراحی و توسعه نانوواکسن‌ها: پلتفرم‌ها، سازوکارهای ایمنی‌شناختی و کاربردهای درمانی در بیماری‌های عفونی، سرطان و رویکردهای القای تحمل ایمنی
7. تاثیر موقعیت قرارگیری مهاربند دارای میراگراصطکاکی دورانی در صفحه قاب بر عملکرد قاب فولادی
8. بررسی تأثیر الگوهای معماری نرم‌افزار بر کیفیت پروژه‌های توسعه وب مطالعه تطبیقی MVC، MVVM، Clean Architecture
9. Beyond the Cartesian Divide: A Genealogy of Architectural Autonomy Toward Hybrid Ontologies
10. تحلیل گفتمان تحول‌گرای برنامه‌ریزی شهری در عصر شهرهای خلاق: از روایت‌های حکمرانی تا تجربیات زیسته در بستر چندفرهنگی
11. معماری در زمان و معماری بر زمان
12. The impact of Asian culture on color choice in digital user interface design
13. Physics-Informed Lightweight Federated Learning with Explainability for Privacy-Preserving Predictive Maintenance of PMSM Drives: A Simulation Study
14. تبیین اصول طراحی محیط‌های درمانگر از طریق بازخوانی مجموعۀ اسکلپیون اپیداوروس: رویکردی از منظر روانشناسی محیطی
15. مروری بر پژوهش های چارچوب یکپارچه بلاک‌چین، دوقلوی دیجیتال و مدل‌سازی اطلاعات ساختمان در صنعت ساخت 4.0