بررسی رابطه هوش مصنوعی و مورفولوژی شهری

یگانه برادران¹

چکیده :
چکیده در دهه‌های اخیر، رشد شتابان شهرنشینی و پیچیدگی فزاینده ساختارهای کالبدی شهرها، ضرورت بهره‌گیری از فناوری‌های نوین برای تحلیل و طراحی شهری را دوچندان کرده است. در این میان، هوش مصنوعی (Artificial Intelligence) به‌عنوان ابزاری قدرتمند برای تحلیل داده‌های کلان شهری، به‌ویژه در حوزه مورفولوژی شهری (Urban Morphology)، جایگاهی کلیدی یافته است. پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه میان هوش مصنوعی و مورفولوژی شهری، به تحلیل کاربرد الگوریتم‌های یادگیری ماشین در شناسایی الگوهای کالبدی، پیش‌بینی تحولات فضایی و بازآفرینی شهری پرداخته است. روش تحقیق به‌صورت تحلیلی – کیفی و مرور نظام‌مند انجام شده است. در این راستا، بیش از ۳۰ منبع علمی از پایگاه‌های معتبر بین‌المللی شامل ScienceDirect، Springer، Scopus و Google Scholar مورد بررسی قرار گرفته و داده‌ها با استفاده از تحلیل محتوای کیفی و مقایسه تطبیقی تجزیه و تحلیل شده‌اند. تمرکز اصلی بر روی الگوریتم‌های هوش مصنوعی نظیر شبکه‌های عصبی کانولوشنی (CNN) برای طبقه‌بندی فرم‌های شهری، شبکه‌های گرافی (GNN) برای تحلیل شبکه‌های فضایی و مدل‌های داده‌محور مانند XGBoost برای پیش‌بینی تغییرات کالبدی بوده است. نتایج نشان می‌دهد که هوش مصنوعی قادر است با تحلیل داده‌های مکانی و تصویری، روابط پنهان میان عناصر فضایی را آشکار کرده، تحولات آینده شهری را پیش‌بینی و سناریوهای مختلف بازآفرینی شهری را شبیه‌سازی کند. مطالعات موردی جهانی در شهرهای لندن، سنگاپور و پکن نشان می‌دهند که ترکیب مدل‌های یادگیری ماشین با تحلیل مورفولوژی، می‌تواند به ارتقای دقت تصمیم‌گیری‌های طراحی و برنامه‌ریزی شهری کمک کند. همچنین بررسی نمونه‌های ایرانی نشان داده است که با وجود محدودیت‌های داده‌ای، کاربرد AI می‌تواند منجر به تحلیل مؤثرتر و بهینه‌سازی فرم‌های شهری شود. در نهایت، پژوهش حاضر چارچوبی مفهومی برای ادغام هوش مصنوعی در تحلیل و بازآفرینی شهری ارائه می‌دهد که شامل مراحل جمع‌آوری داده‌ها، پیش‌پردازش، تحلیل الگوریتمی، پیش‌بینی تحولات و تفسیر نتایج با استفاده از Explainable AI است. این چارچوب می‌تواند مبنایی برای توسعه آینده شهرهای داده‌محور و هوشمند در ایران و جهان باشد.

کلمات کلیدی : ‌ها هوش مصنوعی مورفولوژی شهری بازآفرینی شهری یادگیری ماشین تحلیل فرم شهری

---

زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : مهندسی معماری (کلیه گرایش ها)
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های عمران، طراحی و ساخت، انرژی، مواد و ماشین آلات پیشرفته
آدرس وب سایت کنفرانس : icaeu.ir
کد IOI مقاله : AAHE-AAHFKE
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/AAHE-AAHFKE

سایر مقالات ارائه دهنده

1. طراحی سرای کودکان تحت حمایت سازمان بهزیستی با رویکرد احساس تعلق به مکان
2. بررسی رابطه هوش مصنوعی و مورفولوژی شهری

سایر مقالات محل انتشار

1. تحلیلی جامع بر مهندسی ارزش در پروژه های پل عابر پیاده مطالعه موردی : پل طبیعت تهران
2. معماری بیوفیلیک: پیوند دوباره طبیعت و انسان در محیط‌های ساخته‌شده برای ارتقای سلامت
3. بررسی روش‌های کنترل و رفتارنگاری تونل به کمک ابزاربندی
4. تحلیل ژئوتکنیکی سازه‌های زیرزمینی
5. ارزیابی سیستم‌های ابزاربندی و رفتارنگاری در پایش پایداری معادن روباز
6. توسعه رویکرد جامع شاخص های پایداری مدیریت پروژه از طریق فن تحلیل شکاف (مورد مطالعه: پروژه های ساخت و ساز بوشهر و فارس)
7. The Role of Smart Buildings in Mitigating the Energy Performance Gap and Achieving Environmental Sustainability
8. بررسی پتانسیل چاپ سه‌بعدی در ساخت اجزای معماری با پیچیدگی بالا
9. تحلیل سیستماتیک روش‌های رفتارنگاری و پایش ایمنی سدهای خاکی با استفاده از داده‌های ابزار دقیق
10. ارزیابی تأثیر افزودنی پلاستیک ‌های بازیافتی(PET) بر مقاومت روسازی آسفالتی در برابر شلشدگی ناشی از رطوبت
11. زهدان‌ها و پراکسی‌های طراحی دیجیتال: چارچوبی برای نوآوری در فرآیندهای طراحی معماری
12. شیطان نگاري در روایت هبوط آدم و حوا در کتب مقدس بر اساس نظریه ترامتنیت ژراژ ژنت
13. بررسی رابطه هوش مصنوعی و مورفولوژی شهری
14. بررسی تاثیر فرم های معماری و فناوری های پیشرفته مواد در طراحی لباس و پارچه با رویکرد پیوند هنر و فناوری
15. «بررسی تأثیر عوامل محیطی بر فضای درمانی: تحلیل روان‌شناختی رفتار و احساسات بیماران»