توسعه مسکن اجتماعی و طراحی مجتمع‌های مسکونی مقرون به صرفه با رویکرد جامعه‌شناختی-فرهنگی

مهسا سیفی¹

چکیده :
در دهه‌های اخیر، توسعه مسکن اجتماعی به عنوان یکی از مهم‌ترین چالش‌های شهری و اجتماعی در کشورهای در حال توسعه و حتی برخی کشورهای پیشرفته مطرح شده است. با افزایش جمعیت شهری، نابرابری‌های اقتصادی و فشار بر منابع طبیعی، نیاز به طراحی مجتمع‌های مسکونی مقرون به صرفه، پایدار و هماهنگ با بافت فرهنگی جوامع محلی، بیش از پیش احساس می‌شود. این مقاله علمی مروری، با تمرکز بر رویکرد جامعه‌شناختی-فرهنگی، به بررسی عمیق و نظام‌مند تئوری‌ها، مدل‌ها و مطالعات موردی مرتبط با طراحی مسکن اجتماعی و مجتمع‌های مسکونی مقرون به صرفه می‌پردازد. با استفاده از منابع بین‌المللی و منطقه‌ای (از جمله مطالعات انجام‌شده در عربستان سعودی، چین، تایلند و آمریکای شمالی)، این پژوهش نشان می‌دهد که موفقیت طرح‌های مسکن اجتماعی نه تنها به عوامل فنی و اقتصادی، بلکه به درک عمیق از ساختارهای فرهنگی، روابط اجتماعی، مفاهیم خانه و هویت مکانی جوامع بستگی دارد. مفاهیم کلیدی مانند «فضای سینتکتیک» (Space Syntax)، «پایداری فرهنگی»، «معنای خانه» و «معماری سنتی» به‌عنوان ابزارهای تحلیلی مورد بررسی قرار گرفته‌اند. مطالعات موردی از مناطق مختلف جهان — از جمله روستاهای جیانگنان در چین، محیط‌های نجدی در عربستان سعودی و خانه‌های برفی اینویت — نشان می‌دهند که فضاهای سنتی، با وجود سادگی ظاهری، دارای ساختارهای فضایی بسیار پیچیده و دقیقی هستند که با نیازهای اجتماعی، خانوادگی و مذهبی جوامع همسو هستند. این مقاله با ترکیب تئوری‌های هیلر و هانسون، تحلیل‌های گروفیث و داوسون، و مطالعات جامعه‌شناختی چینی از جمله کارهای وِی، چی و دو، نشان می‌دهد که چگونه معماری مسکن اجتماعی می‌تواند با الهام از الگوهای سنتی، بدون از دست دادن کارایی اقتصادی، هویت فرهنگی را حفظ کند. همچنین، نقش مفاهیم فلسفی چینی مانند کنفوسیوسیسم ابزارگرایانه (Utilitarian Confucianism) و مفهوم «خانه فراتر از ساختمان» در شکل‌دهی به فضاهای مسکونی مورد تحلیل قرار گرفته است. نتایج این مرور نشان می‌دهد که طراحی مسکن اجتماعی باید از یک رویکرد «پایین به بالا» (bottom-up) برخوردار باشد که در آن جامعه محلی به‌عنوان نهاد اصلی طراحی و تصمیم‌گیری شناخته شود. پیشنهادات ارائه‌شده شامل تدوین چارچوبی جامع برای طراحی مسکن اجتماعی مبتنی بر سینتکتیک فضا، تلفیق عناصر سنتی در طرح‌های مدرن، استفاده از مصالح محلی و فناوری‌های کم‌هزینه، و ایجاد سیاست‌های دولتی مبتنی بر پژوهش‌های جامعه‌شناختی است.

کلمات کلیدی : مسکن اجتماعی طراحی مسکونی مقرون به صرفه جامعه‌شناسی فرهنگی معماری سنتی

---

زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : مهندسی معماری
محل انتشار : دومین کنفرانس بین المللی رویکردهای نوین در مهندسی و علوم پایه
آدرس وب سایت کنفرانس : icnabs.ir/2nd
کد IOI مقاله : AADG-AAGFCK
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/AADG-AAGFCK
نمایش چکیده انگلیسی : https://isnac.ir/SA/AADG-AAGFCK

سایر مقالات ارائه دهنده

1. تأثیر تغییرات اقلیمی بر ساختار خانواده و روابط اجتماعی
2. بهبود کنترل دست رباتیک به کمک کنترل کننده تطبیقی فازی PI با استفاده از طبقه بندی سیگنال¬هایEMG
3. تحلیل روشهای درمانی جدید مانند درمان آنلاین و کاربرد اپلیکیشن ها در روان درمانی
4. تحلیل ارتباط بین استفاده از شبکه های اجتماعی و مشکلات روانی مانند اضطراب و افسردگی
5. طراحی و ساخت دستگاه‌های درمانی برای فیزیوتراپی مبتنی بر واقعیت مجازی
6. Comparison of psychological and cognitive functions of Long-COVID syndrome: Patients with history of hospitalized and non-hospitalized
7. Utilizing Remote Sensing Technology for Precision Agriculture: Enhancing Efficiency and Productivity
8. مطالعه و بررسی مد سبز و پوشاک دوستار محیط زیست
9. چگونگی تاثیرات تبادلات فرهنگی و تجاری بر مد و پوشاک ایران.
10. بررسی تاثیر طراحی پایدار بر بهینه سازی مصرف انرژی در ساختمان ها
11. Examining the challenges and optimization techniques for implementing machine learning algorithms in distributed environments, with a focus on enhancing efficiency and reducing processing time
12. Future trends in e-learning for STEM education: opportunities and challenges
13. ارتقاء عملکرد سیستم‌های کنترل خودروهای هوشمند
14. بررسی چگونگی استفاده از عناصر هنری در طراحی ساختمان‌ها و فضاهای معاصر
15. The Legal Framework of Refugee Protection under International Law

سایر مقالات محل انتشار

1. مدیریت پایدار منابع آب در مناطق خشک و نیمه‌خشک
2. کاربرد انواع هیدروژل ها در سیستم های دارورسانی
3. طراحی معماری مرجع بازارهای داده دیجیتال برپایه‌ی تلفیق معماری‌های دیتامش و دیتافابریک در بستر ریانش ابری
4. بهینه‌سازی مدل‌های ترانسفورمر برای کاربردهای متمرکز در پردازش زبان و فناوری‌های نوین
5. بهینه‌سازی فرآیندهای انتقال حرارت در سیستم‌های خنک‌کننده نانوسیال برای کاربردهای صنعتی
6. The Role of Big Data and Foresight in Enhancing Resilience and Smart Decision-Making in Urban Logistics and Supply Chains in Iran
7. بررسی تاثیر مواد ضدیخ بر ترک‌خوردگی دماپایین مخلوط آسفالت گرم با استفاده از روش انرژی آزاد سطحی
8. تأثیر فناوری‌های نوین و مواد جدید بر بهبود عملکرد بتن پیش‌تنیده
9. Understanding Biophilic Design and Its Impact on Human Well-Being in Residential and Commercial Spaces
10. Feasibility Assessment of Solar Roads for Charging Electric Vehicles in Highway Infrastructure
11. کاربرد هوش مصنوعی در مدیریت پایدار آفات کشاورزی: مروری بر روش‌ها، فناوری‌ها و آینده‌پژوهی
12. Developing a Strategic Intelligence Framework for Technology-Oriented Startups: Integrating AI-Driven Foresight, Agile Business Models, and Entrepreneurial Adaptation
13. کاربرد فناوری نانو در پوشش‌های مقاوم به رطوبت و خراش برای مبلمان چوبی
14. A review in Innovations in Microcapsules and MEMS Technology within Human Vessels
15. تنوع باکتری‌های همزیست مگس میوه هلو (Bactrocera zonata) در جمعیت‌های مختلف ایران: گامی به سوی مدیریت نوین آفات کشاورزی