نماد ها و زیبایی شناسی در نقاشی قهوه خانه ای بر تکیه بر نشانه شناسی پیرس

زینب بنیانی1 سمیرا افراز2

چکیده :
نقاشی قهوه‌خانه‌ای یکی از برجسته‌ترین جلوه‌های هنر مردمی ایران در سده‌های اخیر به شمار می‌آید که در بستر فرهنگ عامه و باورهای مذهبی، حماسی و اسطوره‌ای شکل گرفته است. این گونه‌ی هنری با بهره‌گیری از روایت‌های شفاهی، داستان‌های مذهبی به‌ویژه عاشورا، و شاهنامه‌خوانی، توانسته است زبان بصری خاصی خلق کند که سرشار از نمادها، نشانه‌ها و جلوه‌های زیبایی‌شناختی بومی است. در این پژوهش، با تکیه بر نظریه نشانه‌شناسی چارلز سندرز پیرس، تلاش شده است تا نظام نشانه‌ای این نقاشی‌ها در سه سطح شمایل، نمایه و نماد مورد بررسی قرار گیرد. چارچوب نشانه‌شناسی پیرس به‌دلیل تأکید بر رابطه‌ی میان نشانه، شیء و تفسیرکننده، ابزار مناسبی برای تحلیل لایه‌های پیچیده‌ی معنا در آثار نقاشی قهوه‌خانه‌ای فراهم می‌سازد. روش تحقیق کیفی و تحلیلی است و از طریق نمونه‌کاوی آثار برجسته‌ای از نقاشان نام‌آشنای این حوزه مانند حسین قوللر آغاسی، محمد مدبر و فتح‌الله قوللر، به بررسی مفاهیم نشانه‌شناختی و زیبایی‌شناختی پرداخته شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که این آثار نه‌تنها بیانگر مفاهیم فرهنگی و ارزشی جامعه ایرانی هستند، بلکه در ساختار زیبایی‌شناسی خود، از عناصر بصری همچون ترکیب‌بندی پرتحرک، رنگ‌های درخشان و فرم‌های اغراق‌آمیز بهره می‌گیرند تا تأثیر عاطفی و روایی بیشتری بر مخاطب بگذارند. همچنین، نمادها در این نقاشی‌ها به‌گونه‌ای عمل می‌کنند که مرز میان واقعیت و خیال را درهم می‌آمیزند و زمینه‌ی بروز نوعی تجربه‌ی حسی و معنوی را برای بیننده فراهم می‌کنند. این پژوهش با رویکرد بینارشته‌ای، تلاشی است در جهت فهم عمیق‌تر نقش نشانه و نماد در انتقال معنا و کشف ظرفیت‌های زیبایی‌شناسی نهفته در نقاشی قهوه‌خانه‌ای، که تاکنون کمتر از منظر نشانه‌شناسی پیرس بدان پرداخته شده است.

کلمات کلیدی : واژگان کلیدی نقاشی قهوه‌خانه‌ای نشانه‌شناسی پیرس نماد شمایل نمایه زیبایی‌شناسی هنر مردمی ایران


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : هنر و توسعه پایدار
محل انتشار : هفتمین کنفرانس بین المللی و هشتمین کنفرانس ملی عمران، معماری، هنر و طراحی شهری
آدرس وب سایت کنفرانس : 8iccacs.ir
کد IOI مقاله : AACH-AACAHH
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/AACH-AACAHH

سایر مقالات محل انتشار
  1. سد چمشیر ، توسعه پایدار ، رودخانه زهره
  2. تاثیر معماری سبز برکاهش جزایر گرمای شهری و بهبود محیط‌ زیست‌ شهری و کاهش مصرف انرژی
  3. معماری سبز: برنامه ریزی شهری و طراحی معماری برای توسعه پایدار
  4. ارزیابی و سنجش عوامل موثر بر امنیت در محلات غیررسمی ناکارآمد شهری مورد مطالعه: محله فرودگاه- شهریزد
  5. تأثیرمعماری ارگونومیک بر کارمندان
  6. بررسی نقش و اهمیت فضاهای بینابینی در معماری مسکونی معاصر شهر تهران
  7. بازطراحی محیط‌ های آموزشی برای ارتقای سلامت روان: دیدگاه‌های روان‌شناختی و معماری
  8. درآمدی بر انعکاس حکمت هنر اسلامی در فضاسازی آثار کامران دیبا
  9. تحلیل ساختاری و معناشناختی نقوش منسوجات دوره ساسانی با تأکید بر طبقه‌بندی فرمی، موضوعی و ویژگی‌های رنگی
  10. خوانش اگزیستانسیالیستی فیلم ابدیت و یک روز ساخته (تئو آنجلوپولوس)
  11. «ارائه‌ی الگوی‌های طراحی در فضاهای آموزشی مبتنی بر واقعیت مجازی (VR) و واقعیت افزوده (AR)»
  12. بررسی زیبایی‌شناسی فضا و مکان مساجد اسلامی در آرام سازی روان انسان
  13. بررسی تحولات قانونی و حقوقی قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیر ‏منقول و تاثیر آن بر مقررات ماده 100 شهرداری ها:‏
  14. بند پ ماده 53 قانون برنامه پنج ساله هفتم توسعه و چالش ها پیش رو اجرای ‏ماده 100 قانون شهرداری ها :‏
  15. Assessing the influence of the integration of BIM, VR and IoT technologies on enhancing the construction project management